افزایش تنوع برندهایی مانند چری، امویام، جک، لیفان، برلیانس، فیدلیتی، دیگنیتی و سایر محصولات چینی باعث شده توجه به کیفیت قطعات فنی و عملکرد سیستمهای حیاتی این خودروها اهمیت دوچندانی پیدا کند. یکی از مهمترین و در عین حال حساسترین اجزای فنی در این خودروها، واترپمپ و نقش آن در سیستم خنککاری موتور (Engine Cooling System) است. سیستم خنککننده یکی از اساسیترین و حیاتیترین بخشهای هر خودرو به شمار میرود. سیستمی که وظیفه دارد دمای موتور را در محدوده استاندارد نگه دارد و از داغ شدن بیش از حد آن جلوگیری کند. در میان اجزای مختلف این سیستم، پمپ آب (Water Pump) نقش مهمی را ایفا میکند. هرچند این قطعه در ظاهر ساده و کماهمیت به نظر میرسد، اما خرابی آن میتواند خسارتهای سنگین و جبرانناپذیری به موتور وارد کند. در ادامه مقاله همراه ما باشید تا بیشتر شما را با عملکرد واتر پمپ خودرو، دلایل خرابی واترپمپ و هزینه تعویض واترپمپ خودروهای چینی آشنا کنیم.
عملکرد و نقش واترپمپ در سیستم خنککاری موتور ماشین
پیش از آن که در مورد عملکرد و نقش واترپمپ در سیستم خنک کاری خودرو برای شما صحبت کنیم باید بدانید که واتر پمپ چیست.
همان طور که اشاره کردیم واترپمپ خودرو یکی از حیاتیترین قطعات سیستم خنککننده (Coolant) موتور به شمار میرود که وظیفه اصلی آن، به جریان انداختن مایع خنککننده در مدار خنککاری موتور است. این قطعه با ایجاد گردش مایع خنککننده در ماشین (ترکیب آب مقطر و ضدیخ) به طور مداوم، مانع از افزایش بیش از حد دمای موتور شده و شرایط کاری ایدهآل را برای پیشرانه فراهم میکند. در ضمن موتور خودرو در اثر فرآیند احتراق سوخت، انرژی حرارتی بسیار زیادی تولید میکند. اگر این گرما بهدرستی دفع نشود، میتواند مشکلات جدی مانند داغ شدن موتور ماشین چینی، کاهش راندمان و قدرت موتور، تاب برداشتن سرسیلندر، سوختن واشر سرسیلندر و حتی خرابی کامل موتور را به همراه داشته باشد.
به عبارتی نقش واتر پمپ جک s5 و دیگر خودروهای چینی در سیستم خنککننده این بوده که با استفاده از پروانهها یا پرههای داخلی خود، مایع خنککننده را از رادیاتور (Radiator) مکش کرده و با فشار مناسب به سمت مجاری خنککاری اطراف سیلندرها و سرسیلندر هدایت میکند. این مایع در مسیر حرکت خود، گرمای اضافی موتور را جذب کرده و سپس دوباره به رادیاتور بازمیگردد تا خنک شود. این فرآیند بهصورت پیوسته و چرخهای انجام میشود و نتیجه آن، حفظ دمای موتور در محدوده استاندارد و ایمن است. در واقع بدون عملکرد صحیح پمپ آب خودرو، حتی سالمترین رادیاتور هم نمیتواند وظیفه خنککاری را بهدرستی انجام دهد. همچنین دیگر نقش واترپمپ در سیستم خنککاری این بوده که ترموستات (Thermostat) در زمان مناسب باز و بسته شود و فن رادیاتور بهدرستی عمل کند.
اجزای تشکیلدهنده واترپمپ خودرو
در این قسمت از مقاله قصد داریم در مورد اجزای اصلی و تشکیلدهنده واترپمپ و وظیفه هر یک توضیح دهیم.
پوسته واترپمپ
پوسته یا بدنه واترپمپ، ساختار اصلی این قطعه را تشکیل میدهد و تمامی اجزای داخلی درون آن قرار میگیرند. این بخش معمولاً از آلومینیوم مقاوم یا چدن ساخته میشود تا در برابر فشار، حرارت بالا و خوردگی ناشی از مایع خنککننده مقاومت کافی داشته باشد. همچنین طراحی دقیق پوسته نقش مهمی در هدایت صحیح جریان آب و جلوگیری از نشتی واترپمپ ماشین دارد.
پروانه واترپمپ
این قطعه چرخان دارای پرههایی با طراحی مهندسیشده است که با چرخش خود، مایع خنککننده را به جریان میاندازد. پروانهها بسته به نوع خودرو میتوانند از جنس فلز، پلاستیک فشرده یا کامپوزیت ساخته شوند. کیفیت پروانه تاثیر مستقیمی بر راندمان خنککاری موتور دارد.
محور یا شفت
محور واترپمپ میلهای فلزی و بسیار مقاوم است که پروانه را به قرقره متصل میکند. شفت بهوسیله تسمه تایم یا تسمه دینام به حرکت درمیآید و نیروی چرخشی موتور را به پروانه منتقل میکند. استحکام و بالانس بودن محور برای جلوگیری از لرزش و خرابی زودهنگام واترپمپ اهمیت بالایی دارد.
بلبرینگ واترپمپ
بلبرینگها وظیفه دارند چرخش محور را روان، بدون اصطکاک و بیصدا کنند. استفاده از بلبرینگهای باکیفیت باعث کاهش استهلاک، افزایش طول عمر واترپمپ و جلوگیری از ایجاد صداهای غیرعادی در موتور میشود. خرابی بلبرینگ معمولاً یکی از اولین نشانههای معیوب شدن واترپمپ است.
کاسهنمد یا آببند
کاسهنمد قطعهای بسیار حساس و مهم است که از نشت مایع خنککننده به بیرون یا ورود آن به بخش بلبرینگ جلوگیری میکند. این قطعه باید در برابر حرارت، فشار و مواد شیمیایی موجود در ضدیخ مقاوم باشد. خرابی کاسهنمد معمولاً باعث چکه کردن آب از زیر موتور میشود.
قرقره واترپمپ
تسمه روی این قسمت قرار میگیرد و باعث چرخش واترپمپ میشود. این قطعه باید کاملاً همراستا با سایر قرقرهها باشد تا از سایش تسمه و کاهش راندمان انتقال نیرو جلوگیری شود. قرقره سالم نقش مهمی در عملکرد پایدار سیستم خنککننده دارد.
چه علائمی نشاندهنده خرابی واترپمپ هستند؟
خرابی واترپمپ ماشین میتواند در مدت کوتاهی باعث خرابی کامل موتور شود. بنابراین شناخت علائم خرابی حین خرید واتر پمپ برلیانس و دیگر خودروهای چینی میتواند از هزینههای سنگین تعمیر جلوگیری کند.
یکی از واضحترین نشانههای خرابی واترپمپ، Overheating (گرم شدن بیش از حد) موتور است. زمانی که واترپمپ بهدرستی کار نکند، گردش مایع خنککننده مختل میشود و گرمای موتور دفع نخواهد شد. این علامت بهخصوص در خودروهای چینی که سیستم خنککننده حساستری دارند، بسیار شایع است. نشتی آب یا ضدیخ از قسمت جلوی موتور نیز میتواند نشانه خرابی کاسهنمد یا آببند واترپمپ باشد. این نشتی معمولاً به شکل لکه سبز، صورتی یا نارنجی زیر خودرو، کاهش مداوم سطح آب رادیاتور و بوی ضدیخ در اطراف موتور خود را نشان میدهد. همچنین شنیدن صدای غیرعادی از موتور از دیگر علائم محسوب میشود. صدای واترپمپ خراب صدایی شبیه به زوزه، سایش و تقتق ملایم بوده که یعنی ممکن است بلبرینگها و پروانهها دچار نقص شده باشند. بخار یا دود از کاپوت، مشکل در کولر ماشین و کاهش عملکرد بخاری خودرو از دیگر نشانههای واترپمپ معیوب هستند.
دلایل رایج خرابی واترپمپ خودروهای چینی
یکی از رایجترین دلایل خرابی واترپمپ، استفاده از آب لولهکشی بهجای ضدیخ استاندارد است. املاح موجود در آب باعث رسوبگذاری داخل واترپمپ، خوردگی پرهها و خرابی کاسهنمد میشود. همچنین استفاده از واترپمپهای تقلبی یا بیکیفیت در زمان تعمیر، یکی دیگر از دلایل اصلی خرابی زودهنگام این قطعه است.
نکات مهم برای افزایش طول عمر واترپمپ
با رعایت چند نکته ساده اما مهم، میتوان عمر واترپمپ را به شکل قابل توجهی افزایش داد. همیشه از ضدیخ مناسب با استاندارد توصیهشده توسط سازنده خودرو استفاده کنید. ضدیخ مرغوب از خوردگی قطعات جلوگیری میکند، دمای جوش را بالا میبرد و روانکاری داخلی واترپمپ را بهبود میدهد. یکی دیگر از راههای افزایش عمر واترپمپ تعویض دورهای مایع خنککننده است. مایع خنککننده باید هر ۲ سال یا ۴۰ تا ۵۰ هزار کیلومتر تعویض شود. مایع کهنه خاصیت ضدخوردگی خود را از دست میدهد و به واترپمپ آسیب میزند. همچنین همیشه سلامت تسمهها را بررسی کنید. تسمه شل یا بیش از حد سفت، فشار غیرعادی به واترپمپ وارد میکند و عمر آن را کاهش میدهد. به علاوه هرگز با آمپر بالا به رانندگی ادامه ندهید. دمای بیش از حد، دشمن اصلی واترپمپ است و میتواند در مدت کوتاهی آن را از کار بیندازد. در صورت نیاز به تعویض واترپمپ نیز حتماً از بهترین مارک واتر پمپ و قطعات اصلی استفاده کنید. قطعه ارزان ممکن است هزینههای چند برابری در آینده ایجاد کند. در نهایت با بررسی دورهای شلنگها، رادیاتور، درب رادیاتور و سطح آب توسط مکانیک میتوانید مشکلات احتمالی واترپمپ را زودتر پیدا کنید.
هزینه و نحوه تعویض واترپمپ
هزینه تعویض واترپمپ به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان یک عدد ثابت برای همه خودروها اعلام کرد. از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر قیمت واترپمپ میتوان نوع خودرو و برند آن را نام برد. نوع واترپمپ (مکانیکی یا برقی) فاکتور دیگر محسوب میشود. واترپمپهای مکانیکی ارزانتر هستند. واترپمپهای برقی قیمت بالاتری دارند و تعویض آنها تخصصیتر است. همچنین اجرت تعویض واتر پمپ بسته به شهر، تخصص تعمیرکار و مدت زمان انجام کار متفاوت است. به علاوه در بسیاری از خودروها، هنگام تعویض واترپمپ، تسمه تایم، تسمه دینام، هرزگرد یا کاسهنمد نیز بررسی یا تعویض میشود که روی هزینه نهایی تاثیر دارد.
پس برای اطلاع و آگاهی از قیمت و خرید واترپمپ جک، لیفان، برلیانس، چری و غیره مولفههای ذکر شده را مدنظر داشته باشید. همچنین باید گفت تعویض پمپ آب معمولاً یک فرایند تخصصی محسوب میشود و نیاز به ابزار مناسب، دقت بالا و دانش فنی دارد. با این حال، اگر قصد دارید خودتان این کار را انجام دهید، باید مراحل زیر را با دقت و بهترتیب اجرا کنید.
- تخلیه کامل مایع خنککننده (کولانت) از سیستم برای جلوگیری از نشت و آسیب
- باز کردن تسمه دینام یا تسمه متصل به واتر پمپ (در صورتی که پمپ توسط تسمه به حرکت درآید)
- باز نمودن پیچهای نگهدارنده واتر پمپ و خارج کردن پمپ فرسوده
- نصب واتر پمپ جدید با رعایت گشتاور مناسب پیچها و بررسی دقیق محل آببندی
- نصب مجدد تسمه دینام و تنظیم صحیح کشش آن
- پر کردن سیستم با کولانت جدید و استاندارد و هواگیری کامل سیستم خنککننده
زمان مناسب برای تعویض واترپمپ خودروهای چینی
زمان مناسب تعویض واترپمپ بسته به مدل خودروی چینی معمولا هر 60 تا 100 هزار کیلومتر بوده و همزمان با تعویض تسمه تایم است. با خرید واتر پمپ از لوازم یدکی ماشین چینی پارت پلاس میتوانید از کیفیت، اصالت کالا و طول عمر مناسب قطعه اطمینان داشته باشید.
تفاوت واترپمپ مکانیکی و برقی
مقایسه واترپمپ مکانیکی (Mechanical Pump) و برقی به فاکتورهای متعددی بستگی دارد. پمپ آب برقی (Electric Water Pump) و مکانیکی از لحاظ منبع نیرو، هزینه، پیچیدگی تعمیرات و غیره تفاوت دارند. برای مثال منبع نیروی واتر پمپ برقی، باتری و منبع نیروی پمپ آب مکانیکی تسمه است. همچنین برای تعمیر قطعات واتر پمپ برقی نیاز به دانش تخصصی بوده و هزینه بیشتری دارد.
سؤالات متداول درباره واترپمپ خودرو
- از کجا متوجه شویم که واترپمپ خراب شده است؟
اگر متوجه نشانههایی مانند داغی بیش از حد موتور، شنیدن صداهای غیر معمول، نشتی مایع خنککننده و غیره شدید یعنی واترپمپ خراب شده است.
- واترپمپ خودرو را چه موقع باید عوض کرد؟
زمان تعویض واترپمپ بسته به مدل خودروی چینی معمولا هر 60 تا 100 هزار کیلومتر بوده و همزمان با تعویض تسمه تایم است.
